Namba là nơi có nhiều hàng quán ngon miệng với giá phải chăng. Một ví dụ nổi bật cho điều này là Jiyuken, một trong những nhà hàng cà ri nổi tiếng nhất ở Osaka. Tuy cà ri là một món rất phổ biến ở Nhật Bản, Jiyuken phục vụ món cơm cà ri của mình theo một cách hơi khác biệt, đó là trộn cơm và cà ri lại với nhau trước khi mang ra cho thực khách, cũng như đánh một quả trứng sống lên trên.
Lịch sử của Jiyuken
Yoshida Shiichi khai trương nhà hàng Jiyuken vào năm 1910, và đưa nơi đây trở thành nhà hàng đầu tiên ở Osaka có phục vụ các món ăn kiểu phương Tây. Ban đầu, họ bán nhiều món khác nhau, nhưng rồi món cơm cà ri ở đây nhanh chóng trở thành món ăn nổi tiếng nhất trên thực đơn của nhà hàng. Tuy nhiên, một vấn đề đã nảy sinh. Vì không có nồi cơm điện để giữ nóng cơm, phần cơm của món cà ri này lúc nào cũng nguội. Để giải quyết vấn đề này, người bếp trưởng đã bắt đầu trộn cà ri và cơm lại với nhau để món ăn lúc nào cũng giữ được độ nóng sốt. Một thời gian sau đó, Oda Sakunosuke, một trong những nhà văn nổi tiếng nhất ở Osaka bắt đầu ghé đến dùng bữa thường xuyên ở Jiyuken. Ông thích nhà hàng này đến nỗi nhắc đến món cà ri của họ trong truyện ngắn “Meoto Zenzai”, tác phẩm nổi tiếng nhất của mình. Và thế là sự xuất hiện này đã lập tức đưa món cà ri của Jiyuken trở nên vô cùng phổ biến và quen thuộc với người dân ở Osaka.
Meoto Zensai
Oda Sakunosuke là một trong những nhà văn nổi tiếng nhất ở Osaka, đã sáng tác nhiều truyện ngắn nổi tiếng, với nhiều câu chuyện lấy bối cảnh ngay tại Osaka. Trong số đó, trong truyện “Meoto Zenzai”, câu chuyện về một cặp vợ chồng điển hình ở vùng Osaka, với người vợ là một phụ nữ mạnh mẽ và điềm đạm, trong khi người chồng thường là một người vụng về và khờ khạo, có một cảnh diễn ra ở nhà hàng này:
Choko, người vợ của Ryukichi, đang ăn cà ri ở Jiyuken
“Cơm cà… cà ri của Jiyuken rất ngon vì nó được tr…tr… trộn rất đều với cơm.”
Cô ấy nói, và nhớ lại rằng Ryukichi cũng đã từng nói thế trước đây, giữa lúc đang ăn cà ri và thưởng thức một tách cà phê.
Oda Sakunosuke nổi tiếng ngang ngửa với Kawabata Yasunari, một nhà văn đoạt giải Nobel Văn chương, cũng đến từ Osaka, nhưng Oda Sakunosuke ít được biết đến ở ngoài Osaka hơn vì ông mất sớm ở tuổi 34, khi chỉ vừa chuyển đến Tokyo ít lâu.
Đến Jiyuken
Jiyuken rất dễ tìm và chỉ cách Ga Nankai Namba 3 phút đi bộ.
Jiyuken
Tuy nhà hàng này rất nhỏ, nhưng nó rất dễ tìm nhờ những dòng người xếp hàng dài ở trước nhà hàng. Vì quả là nhà hàng khá nhỏ, nên bạn rất có thể phải ngồi cùng bàn với các thực khách khác.
Cà ri Meibutsu
Cà ri ở đây có những nguyên liệu rất đơn giản, chỉ vài miếng hành tây và thịt bò, nhưng trứng sống thì đúng là khá khác biệt. Thêm vào đó, cách thưởng thức cà ri mà nhà hàng đề nghị cũng hoàn toàn khác biệt với kiểu truyền thống — họ khuyến khích thực cách thêm nước sốt Worcestershire vào cà ri trước khi trộn hết mọi thứ lại với nhau. Cho sốt Worcestershire lên cà ri đúng là khá kỳ quặc, nhưng nhiều người Osaka có vẻ rất thích điều này.
Ừ thì… đó quả là kiểu độc nhất vô nhị
Có một nhà hàng khác ở Osaka với tên gọi Semba Jiyuken, phục vụ món cà ri rất tương tự với cà ri ở Jiyuken tại Namba. Trong khi Jiyuken là thương hiệu riêng của Osaka, Semba Jiyuken có mặt ở khắp nơi trên đất nước Nhật Bản, và thậm chí còn có nhiều nhà hàng của họ ở Tokyo. Semba Jiyuken khẳng định rằng họ là một chi nhánh khác của Jiyuken, nhưng nhà hàng Jiyuken ở Namba thì xem Semba Jiyuken là một nhà hàng khác hoàn toàn.
Semba Jiyuken
Tôi không rõ lắm về chuyện đã xảy ra giữa hai nhà hàng này, nhưng trong bất kỳ trường hợp nào thì nhà hàng Jiyuken của Namba là nhà hàng nguyên gốc.
Cà ri Jiyuken (ở Namba)
Địa chỉ: 3 -１-３４ Namba, Phường Chuo, Osaka, Tỉnh Osaka,〒542-0076
Gần đây mình gặp một vài chuyện, từ bị thương đến chuyện việc làm nên đã không đăng bài thường xuyên được. Cảm thấy thật áy náy, và có lỗi với cả sensei và những bạn đã từng theo đọc các bài trên blog của mình. Xin lỗi mọi người nhiều!
Tuần này là bài về Oda sensei, một người bạn thân của Dazai sensei. Thật lòng mà nói thì từ nhỏ, mình đã rất hâm mộ những câu chuyện về những người bạn tâm giao trong văn học – nghệ thuật. Ở đời, có được một tri kỷ thôi thì còn gì bằng…
Nghệ thuật Nhật Bản là sự hòa trộn những ý tưởng đa dạng của các nhà thơ, nhà văn, họa sĩ, thợ gốm, nhà điêu khắc gỗ và cả những nghệ nhân với các phương tiện nghệ thuật khác nữa trong suốt hàng trăm năm qua. Vì thế, cũng chẳng quá ngạc nhiên khi Nhật là quê hương của vô vàn nghệ sĩ lừng danh với tài năng của mình.
Thế giới văn chương cũng không ngoại lệ. Chẳng hạn như Murakami Haruki – ông ấy, chắc chắn, là nhà văn đương đại nổi tiếng nhất của Nhật Bản hiện nay. Tiểu thuyết của ông không chỉ được đón nhận nồng nhiệt ở Nhật Bản mà còn ở khắp nơi trên thế giới.
Một minh chứng rõ nét nhất cho thành công của Murakami Haruki là việc chuyển thể tiểu thuyết “Rừng Na Uy“, tác phẩm được xem là tiểu thuyết thành công nhất của ông thành phim. Bộ phim này không chỉ được trình chiếu ở Nhật mà còn ở Anh, Nga và cả Hoa Kỳ. Khi mới phát hành, bộ phim này còn tranh giải ở Liên hoan Phim Quốc tế Venice năm 2010 nữa.
Tuy nhiên, trước Muraki, đã có rất nhiều nhà văn đương đại tài hoa trên văn đàn Nhật Bản. Một trong số những nhà văn nổi tiếng nhất vào Thế kỷ XX ở Nhật, Dazai Osamu, không chỉ được biết đến với các tác phẩm của mình, mà hơn nữa, còn là bởi cuộc đời bi đát của ông. Bài viết này sẽ xoay quanh một trong những người bạn thân nhất của Dazai – Oda Sakunosuke. Oda cũng là một nhà văn Nhật khác có tầm nhìn xa trông rộng vào đầu Thế kỷ XX.
Khởi đầu Cuộc đời của Oda Sakunosuke: Sinh ra, Gia đình và Những năm sáng tác đầu tiên
Oda Sakunosuke sinh ngày 26 tháng Mười, năm 1913. Không có quá nhiều thông tin về thời niên thiếu của Oda Sakunosuke (còn được gọi là Odasaku). Không chỉ thế, cũng không có nguồn thông tin nào về cha mẹ hay trình độ học vấn của ông. Điều này đã đặt ra nhiều câu hỏi về vị thế kinh tế xã hội của ông trước khi trở thành một tác giả. Chẳng hạn, có phải phong cách sáng tác của ông chịu ảnh hưởng bởi một tuổi thơ nghèo khó? Liệu sự u ám, đen tối trong các tác phẩm văn chương của ông là do bị tác động bởi những vấn đề của gia đình mà ông phải trải qua trong quá khứ? Đây là những câu hỏi mà, thật không may, ta chỉ đơn giản là không thể tìm được câu trả lời.
By UnknownUnknown author [Public domain or Public domain], via Wikimedia Commons
Những câu chuyện đầu tiên về cuộc đời của Oda Sakunosuke đã là vào giai đoạn sáng tác ban đầu của ông. Những câu chuyện này mô tả Odasaku là một trong những “nhà văn vô lại” của Nhật Bản. Thuật ngữ “nhà văn vô lại” dùng để chỉ chung những nhà văn Nhật Bản chủ động tham gia các cộng đồng bí mật, bất hợp pháp, đại loại thế. Nhóm này được lập ra bởi những tác giả tài ba khác nhau, những người sáng tác những câu chuyện và tiểu thuyết không hợp ý của nhà chức trách đương thời – vì thế mới dùng từ “vô lại”.
Trước khi Thế chiến Thứ Hai kết thúc, Nhật Bản chú trọng tập trung nguồn lực phục vụ chiến tranh và tăng cường cơ cấu phòng vệ trong nước. Được lãnh đạo bởi chính quyền quân phiệt thời đó, giới cầm quyền kiểm soát chặt chẽ hết thảy các loại thông tin mà người dân có thể tiếp cận – đây cũng bao gồm các tác phẩm văn học.
Oda Sakunosuke và Vô Lại Phái: Một phong cách sáng tác khác biệt
Chính quyền quân sự thời đó ở Nhật chủ yếu dựa vào nghệ thuật để xoa dịu người dân không đấu tranh chống lại tư tưởng của nhà nước. Vì thế, các tác phẩm văn học thường phải thể hiện một lối sống lý tưởng. Tư tưởng này bị Oda Sakunosuke và những nhà văn cùng chí hướng của mình thời đó phản đối một cách gay gắt. Thay vì sáng tác những câu chuyện và tiểu thuyết thể hiện nước Nhật là một đất nước lý tưởng, họ đã chọn đi ngược lại những điều mà chính quyền mong muốn và đã viết về những khó khăn, đau khổ trong giai đoạn này.
Một chủ đề tương tự hiện diện trong các tác phẩm của Odasaku, Dazai, và nhiều nhà văn khác trong nhóm của họ là sự đen tối, u ám sinh ra từ những tác phẩm này. Họ viết tiểu thuyết, truyện ngắn, và thơ, thể hiện thực tế cuộc sống ở Nhật vào thời điểm này, không chút che đậy hay tâng bốc, thay vì viết về những lý tưởng mẫu mực.
Thường thì những tác phẩm của các “nhà văn vô lại” này tập trung xoay quanh những con người không thể hòa hợp với cuộc đời. Vào thời điểm đó, những người bị xem là không thể hòa hợp với xã hội Nhật Bản chủ yếu là những người vô tích sự và gái điếm. Chẳng hạn, một trong số những tác phẩm nổi tiếng nhất của Oda Sakunosuke với tên gọi “Những câu chuyện về cuộc đời ở Osaka” đã ghi dấu lại bản chất sự thực cuộc sống ở Osaka. Lối sáng tác của ông đã kết hợp chặt chẽ nhiều trạng thái cảm xúc khác nhau, chẳng hạn như chủ nghĩa khoái lạc, cười một cách cay đắng và niềm vui với cuộc sống.
Tuy những câu chuyện về cuộc sống vất vả, chật vật trong xã hội Nhật Bản thời bấy giờ không được chính quyền quân phiệt yêu thích, nhưng những chủ đề này lại xuất hiện rất nhiều trong các tác phẩm sáng tác cùng thời kỳ với những câu chuyện của Odasaku. Thật vậy, lối viết của Oda Sakunosuke đã đưa ông trở thành một trong số những nhà văn hiện đại được mến mộ nhất của Nhật Bản. Những độc giả yêu thích lối sáng tác này của Odasaku nhờ những câu chuyện của ông mang lại sự sâu sắc về cảm xúc, qua việc thể hiện các nhân vật phi thường, lòng trắc ẩn, sự chân thành và khiếu hài hước.
Như đã được nhắc đến trên đây, những người đồng nghiệp của Odasaku, và cũng bị gọi là những kẻ “vô lại” như ông cũng viết nên những tác phẩm vô cùng tương tự. Nhóm các nhà văn vô lại này gồm có những tác giả khác như Dazai Osamu và Sakaguchi Ango. Trong tiếng Nhật, họ được gọi là Buraiha, nghĩa là “Vô Lại Phái”.
Cái tên này có khởi nguồn khá thú vị. Đây không phải là tên gọi mà các nhà văn này tự đặt cho mình, mà là do những nhà phê bình bảo thủ đã gán cho họ, vì không chấp nhận được thái độ và tác phẩm của các nhà văn này.
Những tác phẩm nổi bật nhất của Oda Sakunosuke
Những tác phẩm nổi bật nhất của Oda Sakunosuke được xuất bản trong những năm trước và sau Thế chiến Thứ Hai. Vì ông quê ở Osaka, các tác phẩm của ông xoay quanh cuộc sống ở Thành phố Osaka, bao gồm các phong tục tập quán, lối cư xử và sinh hoạt hằng ngày trong thành phố. Ở một góc độ, tác phẩm của ông có vẻ là một món quà ông dành tặng cho thành phố quê hương, nơi ông hết mực yêu quý. Một trong những tác phẩm đầu tiên của ông được xuất bản năm 1939. Câu chuyện này có tựa đề là “Zokushu“, nghĩa là “Thô tục”, đã nhận được nhiều lời tán dương.
Năm kế tiếp, Odasaku đã phát hành câu chuyện thứ hai của mình với tên gọi “Meoto Zenzai“. Cái tên này bắt nguồn từ một cửa hiệu đồ ngọt ở Osaka. Câu chuyện này cũng là một món quà cho thành phố quê hương của mình và là một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của ông cho đến nay. Truyện đã đề cập đến nhiều chủ đề như sự hoang phí, trụy lạc và nỗi đau lòng. Và trong đó, nhân vật chính của câu chuyện này là một người có tì vết về mọi mặt.
Như nhân vật chính trong tác phẩm “Meoto Zenzai“, nhiều nhân vật của Odasaku thường không phù hợp với khuôn mẫu chuẩn mực thông thường. Thay vào đó, các nhân vật của ông thể hiện nhân tính một cách riêng biệt và rõ rệt hoặc được bộc lộ cá tính bướng bỉnh của mình. Chẳng hạn như, tiểu thuyết xuất bản năm 1946 của ông với tên gọi “Roppakukinsei” (được dịch thô là “Lục Bạch Kim Tinh“) đã xoay trở với những vấn đề đen tối trong cuộc sinh tồn của con người.
Một tác phẩm khác mà nhà văn cũng xuất bản vào năm 1946 có tên gọi “Seso“, trong đó, vẫn tiếp tục giọng văn u ám về thực tế khắc nghiệt. Tựa đề “Seso” này có thể dịch là “Tình thế của Thời đại”, và là một tựa đề đúng đắn bởi câu chuyện này mô tả những tháng đầu tiên sau khi Nhật Bản đầu hàng vào cuối Thế chiến Thứ Hai. Ông đã miêu tả một câu chuyện ghi lại chính xác thời kỳ nghèo khổ này trong lịch sử nước Nhật. Sau khi đầu hàng, nền kinh tế Nhật Bản trở nên hỗn loạn và cơ sở hạ tầng ở đất nước này đã bị tàn phá nặng nề.
Cuộc sống ở Nhật rất khó khăn sau chiến tranh. Đó là giai đoạn mà người dân Nhật Bản phải trải qua cảm giác nghèo đói, bởi khẩu phần lương thực phân chia cho từng người bị thiếu thốn trầm trọng và không thể cung cấp đủ để duy trì cuộc sống. Sự khó khăn trong việc tìm mua thực phẩm đã đẩy người ta vào cảnh phải tìm đến những con đường phi pháp, chẳng hạn như chợ đen nhằm mua đủ thức ăn để mình có thể sống sót. Những thách thức này vào thời điểm đó đã khơi gợi lên niềm cảm hứng trong những tác phẩm của Odasaku, và điều này nghĩa là những câu chuyện của ông nắm bắt lấy các chủ đề về cuộc sống đói nghèo ở nước Nhật.
Lối viết này khó được chính quyền chấp thuận, chính vì như thế, cũng không quá ngạc nhiên khi trong lúc sinh thời, nhiều tác phẩm của Oda, bị cấm xuất bản hoặc bị xem là văn hóa phẩm bị cấm. Bên cạnh các tác phẩm văn học, Oda còn thử sức với lĩnh vực kịch truyền thanh bằng cách nghĩ ra cốt truyện và rồi nộp kịch bản cho một tạp chí. Tác phẩm của ông được tiếp nhận nồng nhiệt đến mức vào năm 1944, nó đã được chính thức chuyển thể thành một bộ phim điện ảnh.
Ban đầu, “Kaette Kita Otoku” (nghĩa là “Người trở về” trong tiếng Anh) vốn chưa hề hướng đến việc sẽ được xuất hiện trên màn ảnh. Thay vào đó, nó chỉ đơn giản là một phần nhỏ của một vở kịch truyền thanh. Tuy nhiên, nó đã vượt qua sự kỳ vọng của Odasaku khi được Kawashima Yuzo chuyển thể thành phim.
Sự thật là Oda Sakunosuke rất thích sáng tác những câu chuyện giả tưởng ngắn. Thực tế, ông đã viết rất nhiều câu chuyện trong suốt cuộc đời của mình. Một trong những tác phẩm được đánh giá cao nhất của ông trong lĩnh vực này là “Kanosei no bungaku“, dịch ra trực tiếp là “Văn học của Khả năng”. Đó là một trong số những tác phẩm cuối cùng mà Odasaku đã xuất bản trước khi mất sớm.
Cái chết của Oda Sakunosuke: Một cuộc đời ngắn ngủi
Giữa lúc đang xuất bản những tác phẩm được đánh giá rất cao vào năm 1945 và 1946, ngay sau khi chiến tranh kết thúc, cuộc đời ngắn ngủi của Odasaku bỗng kết thúc đầy bi kịch. Không một ai ngờ đến, đột nhiên, Odasaku bị xuất huyết phổi vào năm 1947. Trước khi điều này xảy ra, sức khỏe của nhà văn hoàn toàn tốt, vì thế, những người bạn của Odasaku đã rất ngạc nhiên khi việc này lại xảy đến với ông.
Oda Sakunosuke qua đời ở Bệnh viện Tokyo, nơi đã chẩn đoán cái chết của ông là do bệnh lao, vốn đã phát bệnh nhiều lần nhưng không bị phát hiện trước đó. Điều này đã khiến cơ thể (đặc biệt là lá phổi) của ông suy nhược trầm trọng.
Mặc cho nguyên nhân y học về cái chết của Odasaku, những người bạn của ông đã đưa ra nhiều tuyên bố chỉ trích những nhà phê bình tác phẩm của ông. Thật vậy, một trong số những người bạn thân nhất của ông (Dazai Osamu) thậm chí còn xuất bản một bài viết ngắn đầy cảm động, được dùng như một điếu văn, trong đó, Dazai thể hiện sự phẫn nộ của mình với giới phê bình văn học vì đã gây nên cái chết đột ngột của Oda.
Sau cái chết: Sự kính trọng và tôn vinh dành cho Oda Sakunosuke
Tất nhiên là, Oda chỉ được chôn cất ở một và chỉ một nơi mà thôi. Không cần phải thắc mắc gì cả, Oda đã được yên nghỉ ở thị trấn quê hương mà mình hết mực yêu quý – Osaka. Gần hai thập kỷ sau khi ông qua đời, những người bạn và đồng nghiệp của Oda vẫn tiếp tục trân trọng những kỷ niệm về ông qua việc xây dựng một đài tưởng niệm ở gần Chùa Hozenji ở Osaka.
Ngôi chùa này, được thành lập vào năm 1963, tọa lạc một cách tự hào ở nơi được gọi là Hozenji Yokocho. Ý nghĩa cho việc bạn bè của Oda lại dựng đài tưởng niệm cho ông ngay tại vị trí này – Hozenji Yokocho và vùng lân cận là một trong những bối cảnh chính cho câu chuyện diễn ra trong tiểu thuyết nổi tiếng “Meoto Zenzai” của Odasaku.
Năm 1983, Hội Osaka Bungaku Shinkokai đã thành lập một giải thưởng văn học lấy theo tên gọi của Oda Sakunosuke. Giải thưởng này được lập ra nhằm kỷ niệm lần thứ 70 ngày sinh của Odasaku. Mục tiêu của giải thưởng văn học này là trao thưởng cho một tác giả văn học vùng Kansai. Điều này hướng đến việc nhận diện các tác giả xuất sắc mới trong lĩnh vực văn học giả tưởng nhằm duy trì sức sống và sự ổn định của thể loại văn chương này.
Oda đã dùng nhiều cửa hiệu ngoài đời thật ở Osaka để làm bối cảnh cho các câu chuyện của mình, vì thế, tất nhiên là nhiều cửa hàng trong số đó cũng thể hiện lòng kính ngưỡng của mình với nhà văn. Một trong số những nơi nổi tiếng nhất là Jiyuken – một nhà hàng ở Osaka.
Trên bức tường của nhà hàng, bức ảnh của Oda có chữ ký của ông được treo lên một cách trang trọng. Cửa hàng bán cà phê và đồ ăn nhẹ này đã có mặt từ tận năm 1910 và rất nổi tiếng với món “cơm cà ri” độc đáo của mình. Món ăn này không chỉ được nhắc đến một lần, mà còn xuất hiện trong nhiều tác phẩm khác của Oda.
Sau khi Odasaku qua đời, lời chú thích trong bức ảnh đã được thêm vào rằng, tuy Oda không còn nữa, nhưng đã để lại cho chúng ta hương vị thơm ngon của món cơm cà ri, hiện diện trong các tác phẩm văn chương của mình. Bức ảnh này là minh chứng cho tình yêu của Odasaku với Jiyuken vì trong ảnh, Oda đang sáng tác khi ngồi ở một chiếc bàn trong nhà hàng Jiyuken.
Những tác phẩm văn chương của Oda Sakunosuke: Sự chuyển thể và Dịch thuật trong thời Hiện tại
Thậm chí nhiều thập kỷ sau khi Oda qua đời, nhiều câu chuyện mà ông sáng tác đã được chuyển thể thành phim. Năm 2008, một bộ phim đã được dựng theo tiểu thuyết “Thâm Thu” (Aki Furaki – 秋深き) của ông. Đương nhiên là tác phẩm “Meoto Zenzai” vốn được rất nhiều người yêu thích đã được chuyển thể thành phim không chỉ một lần. Sự nổi tiếng của tác phẩm này đã được khẳng định với việc được dựng thành phim tận bốn lần.
Một trong số những bộ phim chuyển thể của “Meoto Zenzai” còn giành được nhiều giải thưởng. Phát hành năm 1955, “Meoto Zenzai“, chỉ đạo bởi đạo diễn Toyoda Shiro, được đánh giá là bộ phim chuyển thể từ tác phẩm này thành công nhất. Phim có sự tham gia diễn xuất của nhiều ngôi sao lớn trong nền công nghiệp điện ảnh của Nhật Bản thời bấy giờ như Morishige Hisaya và Awashima Chikage. Nhiều tác phẩm của Odasaku đã được dịch sang tiếng Anh và xuất bản ở thị trường Hoa Kỳ. Năm 1994, Columbia University Press đã xuất bản những tác phẩm nổi tiếng nhất của Odasaku (Meoto Zenzai, Roppakukinsei, Seso, và Ki No Miyako), được dịch bởi Burton Watson. Bên cạnh đó, tuyển tập tác phẩm của Oda với tên gọi “Những câu chuyện về cuộc đời ở Osaka” cũng được chuyển ngữ và xuất bản ở thị trường nước Mỹ.
WOLF'S DEN 